XIV Dalajlama

XIV Dalajlama

Urodzony jako Tenzin Gyatso w 6 lipca 1935 r. w wiosce Takcer w północno-wschodnim Tybecie w ubogiej rodzinie chłopskiej. W wieku 5 lat został intronizowany jako XIV Dalajlama i otrzymał nowe imię: Dziecyn Dziamphel Ngałang Lobsang Jesze Tenzin Gjaco - Święty Pan, Szlachetna Chwała, Pełny Współczucia Obrońca Wiary, Ocean Mądrości. Tybetańczycy z reguły nazywają go Jiszin Norbu, Spełniającym Życzenia Klejnotem, lub po prostu Kundun - Obecnością. Ceremonia intronizacji odbyła się 22 lutego 1940 roku w stolicy Tybetu, Lhasie.

W 1950 roku otrzymał pełną władzę polityczną. Próby pokojowego rozwiązania konfliktu tybetańsko-chińskiego zniweczyła brutalna polityka Pekinu. 10 marca 1959 roku przez Lhasę przetoczyły się największe demonstracje w historii Tybetu. Tłum żądał wycofania się Chińczyków i niepodległości. Manifestacje przekształciły się w powstanie, które zostały krwawo stłumione przez chińską armię. W 1959 roku, po upadku powstania wyemigrował do Dharamsali, którą nazwano "małą Lhasą" w Indiach, gdzie zorganizował rząd na wychodźstwie. W jego ślady poszło ponad osiemdziesiąt tysięcy tybetańskich uchodźców. Dziś żyje ich na wygnaniu ponad sto dwadzieścia tysięcy.

Po opuszczeniu Tybetu Dalajlama zwrócił się do Organizacji Narodów Zjednoczonych z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie Tybetu. W latach 1959, 1961 i 1965 Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło trzy rezolucje, wzywając Chiny do poszanowania praw człowieka w Tybecie i prawa narodu tybetańskiego do samostanowienia.

W 1963 roku Dalajlama ogłosił demokratyczną konstytucję, opartą na wartościach buddyjskich i Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, jako model ustawy zasadniczej przyszłego, wolnego Tybetu. Oświadczył, iż nie będzie sprawował żadnego stanowiska politycznego po odzyskaniu przez Tybet niepodległości. Tybetańscy uchodźcy wybierają dziś w bezpośrednich, powszechnych wyborach Congdu (parlament) i Kalona Tipę (szefa rządu).

W Watykanie w 1980 roku mówił: "Żyjemy w czasach głębokiego kryzysu i dramatycznych wydarzeń w skali światowej. Nie znajdziemy spokoju ducha, dopóki ludzie nie zaczną żyć z sobą w harmonii. Czekam na spotkanie z Ojcem Świętym z wiarą i nadzieją, [czekam] na wymianę idei i uczuć, na jego sugestie, na otwarcie drzwi dla jeszcze skuteczniejszego niesienia pokoju ludzkości". Dalajlama spotykał się papieżem Janem Pawłem II w 1980, 1982, 1986, 1988, 1990 i 1999 roku.

W 1989 roku otrzymał nagrodę Nobla, co przyjęto z radością na całym świecie. Na wieść, iż przyznano mu ją powiedział:

„Żywię nadzieję i modlę się o to, aby decyzja o przyznaniu mi Pokojowej Nagrody Nobla stała się zachętą dla wszystkich, którzy zabiegają o pokój w świecie oraz dodała mi optymizmu i nowych sił”.

„Niech dzięki tej próbie pójścia drogą oświecenia wszystko, co żyje tu na ziemi, zechce iść tą właśnie drogą. Niech wszystkie istoty, gdziekolwiek by się znajdowały, udręczone cierpieniem ciała i ducha, dotrą mocą moich zasług do morza szczęśliwości. Niech ich szczęście w tym świecie, jak długo pozostają w kręgu istnienia, nigdy się nie zmniejsza i niech na wszystkich spływa nieustannie chmura radości, bodhisattwy”.

Dalajlama odwiedzał Polskę sześciokrotnie: w 1993, 2000, 2008, 2009, 2010 i 2013 roku, spotykając się między innymi z prezydentami, premierami, marszałkami sejmu i senatu, prymasem, intelektualistami, studentami, więźniami, społecznością buddyjską i działaczami praw człowieka.

W marcu 2011 roku Dalajlama stanowczo oświadczył, że nie zamierza sprawować dłużej władzy politycznej i poprosił parlament o znowelizowanie Karty Tybetańczyków na wychodźstwie i przekazanie jego prerogatyw demokratycznie wybranym organom władzy. Choć wzbudziło to sprzeciw jego rodaków, doprowadził do wprowadzenia stosownych poprawek, które przyjęto na nadzwyczajnym posiedzeniu 29 maja 2011 roku. Odtąd formalnie Jego Świątobliwość jest tylko przywódcą duchowym oraz "Opiekunem i Symbolem Tybetu i Narodu Tybetańskiego".

XIV Dalajlama jest powszechnie rozpoznawaną i ogólnie szanowaną postacią, przede wszystkim dzięki swojemu zaangażowaniu w rozwiązanie konfliktu chińsko-tybetańskiego. Wyrzekając się przemocy, od lat postuluje przyznanie Tybetowi autonomii w ramach państwa chińskiego oraz apeluje o poszanowanie praw ludności tybetańskiej oraz o ochronę jej dorobku kulturalnego.

Za swoją długoletnią działalność Dalajlama otrzymał wiele odznaczeń od rządów i organizacji na całym świecie. Wśród nich warte odnotowania są:

  • Pokojowa Nagroda Nobla (1989),
  • Medal Wolności (1994),
  • Order Ecce Homo (2001),
  • Złoty Medal Kongresu USA (2007),
  • Nagroda Templetona (2012),
  • Order Uśmiechu (2012).

Posiada również liczne doktoraty honoris causa (Uniwersytet Boloński, Columbia University w Nowym Jorku, Brandeis University w Bostonie oraz Uniwersytet Jagielloński)

„Rozbrojenie zewnętrzne wymaga dokonania rozbrojenia wewnętrznego. Jedyna gwarancja pokoju znajduje się w nas samych”

Źródło: Wikipedia(https://pl.wikipedia.org/wiki/Tenzin_Gjaco, https://en.wikipedia.org/wiki/14th_Dalai_Lama), internet.