Robert Schuman

Robert Schuman

Urodził się 29 czerwca 1886 r. w Luksemburgu, należącym wtedy do Cesarstwa Niemieckiego. W 1904 r. ukończył szkołę średnią, w latach 1904-1910 studiował prawo, ekonomię, filozofię polityczną, teologię i statystykę na uniwersytetach w Berlinie, Monachium, Bonn i Strasburgu, gdzie ostatecznie uzyskał tytuł magistra prawa z najwyższą oceną. W 1912 r. założył praktykę prawniczą w Metzu. Po wybuchu I wojny światowej wezwano go do wojska, jednakże ze względu na stan zdrowia zwolniono go ze służby. W latach 1915-1918 utrzymywał się z pracy w administracji dystryktu Boulay.

W 1919 r., gdy Alzacja i Lotaryngia zostały po wojnie przyznane Francji, Schuman zyskał francuskie obywatelstwo. Wtedy też został po raz pierwszy wybrany jako deputowany do parlamentu. Miał niemałe zasługi w stworzeniu, wprowadzeniu i dostosowaniu francuskiego prawa cywilnego i handlowego do prawa miejscowego (dotychczas niemieckiego). Ta harmonizacja przebiegła tak płynnie, że nadano jej nazwę Lex Schuman.

W 1940 r., ze względu na swoją wiedzę w sprawach niemieckich, Schuman otrzymał stanowisko podsekretarza stanu ds. uchodźców w rządzie premiera Paula Reynauda. Po upadku Francji głosował za przekazaniem władzy marszałkowi Petainowi, za co po wojnie spotkało go wiele przykrości. Nie chcąc aprobować władzy okupacyjnej zrezygnował ze swej posady. Został aresztowany przez Gestapo i przesłuchiwany. Dzięki wstawiennictwu pewnego niemieckiego prawnika uniknął zesłania do obozu w Dachau. Po dwóch latach udało mu się zbiec z niewoli i dołączyć do francuskiego ruchu oporu. Już wtedy wyrażał przekonanie o nieuchronnym upadku III Rzeszy i powojennej konieczności porozumienia i współpracy europejskich narodów.

Bezpośrednio po wojnie Schumana dotknęły represje skierowane ku osobom współpracującym z Niemcami w ramach Rządu Vichy. Schuman zaapelował do gen. de Gaulle’a aby ten, ze względu na aktywne wspieranie przez Schumana działalności ruchu oporu, oczyścił Schumana z zarzutów. De Gaulle przychylił się do tej prośby i we wrześniu 1945 r. Schuman odzyskał wszelkie prawa obywatelskie. Obejmuje najpierw tekę ministra finansów w rządzie tymczasowym Georgesa Bidaulta, następnie zostaje premierem rządu w latach 1947-48. Odgrywa znaczącą rolę w przeprowadzeniu państwa przez powojenne niepokoje, m.in. strajki organizowane przez komunistów i przygotowania do przeprowadzenia przez nich zamachu stanu. W lipcu 1948 r. jego rząd przedłożył plany przedsięwzięcia, które później miało się przekształcić w Radę Europy oraz wspólny rynek Wspólnoty Europejskiej.

W latach 1948-53 Schuman piastował stanowisko ministra spraw zagranicznych, co było ewenementem wśród niestabilnych rządów IV Republiki. We wrześniu 1948 r., przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ ogłosił wolę Francji stworzenia demokratycznej organizacji europejskiej, do której będą mogły przystąpić również demokratyczne Niemcy. W celu popularyzacji tej idei wygłosił serię mów w Europie i Ameryce Północnej.

9 maja 1950 r., w budynku francuskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Robert Schuman ogłosił tekst Deklaracji o stworzeniu ponadnarodowej organizacji europejskiej, która miałaby w swej pieczy strategiczne obszary gospodarki: wydobycie węgla i produkcję stali. Deklaracja była zaproszeniem skierowanym do wszystkich krajów Europy Zachodniej, jednak pozytywnie odpowiedziało tylko sześć z nich. 18 kwietnia 1951 r. przedstawiciele rządów Francji, Republiki Federalnej Niemiec, Włoch, Belgii, Holandii i Luksemburga podpisali Traktat Paryski, który powoływał do życia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali. W 1957 r., po podpisaniu Traktatu Rzymskiego, organizacja przekształciła się we Wspólnotę Europejską; wtedy też powołano do życia Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom). Ostatecznie, po podpisaniu Traktatu z Maastricht, w 1993 r. powstała Unia Europejska, która obecnie składa się z 28 państw.

Pełniąc funkcje premiera i ministra sprawiedliwości, Schuman był kluczową osobą podczas negocjacji o utworzeniu NATO; podpisał również w imieniu rządu francuskiego dokument o przystąpieniu do Paktu Północnoatlantyckiego. Po ustąpieniu ze stanowiska ministra sprawiedliwości, w 1958 r. został pierwszym Przewodniczącym Zgromadzenia Parlamentarnego (obecnie jest to funkcja Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego). Zgromadzenie jednogłośnie uhonorowało go wówczas tytułem Ojca Europy, i takim mianem zgodnie określa się jego osobę do dzisiaj.